NHG patiëntenbrief over Hoesten Gewone hoest Versiedatum: oktober 2003 Deze patiëntenbrief is oorspronkelijk bedoeld als ondersteuning van het consult door de huisarts. De huisarts geeft de brief mee aan patiënten met de betreffende ziekte of aandoening. De tekst gaat ervan uit dat de patiënt al door de huisarts is gezien en dat de informatie uit de brief is besproken.  De adviezen in de brief gelden alleen voor mensen bij wie de diagnose is gesteld. De informatie dient niet als vervanging van een consult door de huisarts. Bedenk bij het lezen dat uw gezondheidssituatie anders kan zijn als in de teksten wordt beschreven. Wat is hoesten? Hoesten is een natuurlijke manier van het lichaam om de luchtwegen schoon te maken. Door hoesten verwijdert u slijm, rookdeeltjes en stof uit de keel, luchtpijp of longen. Als bij het hoesten nauwelijks slijm vrijkomt, spreken we van een droge hoest of kriebelhoest. Hoe ontstaat het? De luchtwegen zijn bekleed met slijmvlies, van de binnenkant van uw neus tot diep in uw longen. Als het neusslijmvlies wordt geprikkeld, gaat u niezen. Wordt het slijmvlies ergens in de rest van de luchtwegen geprikkeld, dan gaat u hoesten. De hoestprikkel wordt bijvoorbeeld veroorzaakt door een infectie, door vervuilde lucht, door veel hoesten, door veel schrapen van de keel of door overgevoeligheid van de luchtwegen. Door de prikkeling zwelt het slijmvlies op en produceert het meer slijm. Infectie Hoesten ontstaat vaak na een verkoudheid, veroorzaakt door een virus dat in het slijmvlies van de neus, keel of luchtpijp zit. We noemen dit een bovenste luchtweginfectie. Door het virus raakt het slijmvlies geprikkeld. Het zwelt op en produceert snot of slijm. Snot dat vanuit de neus-keelholte in de keel terechtkomt, kan een hoestprikkel geven. Ook slijm in de keel of luchtpijp geeft een hoestprikkel. Overgevoelige luchtwegen Na een verkoudheid of bovenste-luchtweginfectie kunnen de slijmvliezen nog enige tijd overgevoelig zijn. U kunt daardoor nog weken blijven hoesten, bijvoorbeeld op momenten dat u naar buiten gaat en koude lucht inademt. Overgevoeligheid kan ook de oorzaak zijn van hoesten na een bovenste luchtweginfectie. Bij sommige mensen is de overgevoeligheid van de luchtwegen (hyperreactiviteit) aangeboren. Ze gaan hoesten van prikkels waar de meeste mensen niet op reageren, zoals baklucht, parfum of koude lucht. Mensen met hyperreactieve luchtwegen hebben bijvoorbeeld veel sneller last van rook. Hyperreactiviteit kan ook te maken hebben met astma. Vervuilde lucht Rook, uitlaatgassen en chemische dampen (zoals chloor, zwavel, ammoniak) kunnen de luchtwegen prikkelen. Roken kan ervoor zorgen dat u bij een luchtweginfectie veel langer last heeft van hoesten dan normaal. Ook een verandering van klimaat zoals door airconditioning, tocht, kou, vocht of droogte, kan een hoestprikkel geven. Hoesten en schrapen Als u veel hoest of vaak de keel schraapt, kan dat het keelslijmvlies irriteren. Dat kan op zich weer een hoestprikkel geven. Veel hoesten kan er dus toe leiden dat de hoestprikkel in stand wordt gehouden. Adviezen Een infectie van de bovenste luchtwegen gaat vanzelf over. Bij kriebelhoest geeft een lepel honing of een dropje soms verlichting. Iets warms drinken (thee, bouillon) helpt soms ook. De meeste hoestmiddelen die u bij de drogist of apotheek kunt kopen, werken niet beter. Rook niet en probeer ook andere hoestprikkels (gassen, dampen) te vermijden. Medicijnen Over het algemeen, zijn medicijnen niet nodig. Alleen als het hoesten u ernstige hinder bezorgt, bijvoorbeeld doordat het uw slapen verstoort, kunt u een middel gebruiken om de hoestprikkel tegen te gaan. Volwassenen en kinderen ouder dan een jaar kunnen het hoestmiddel noscapine in de vorm van drank of tabletten gebruiken. Voor volwassenen zijn er codeïne-tabletten op recept verkrijgbaar. Noscapine en codeïne hebben als bijwerking dat u er slaperig van wordt. Codeïne kan ook verstopping (obstipatie) veroorzaken. Noscapine en codeïne zijn middelen die de hoestprikkel tijdelijk onderdrukken. Maar het hoesten geneest er niet sneller door. Als er veel slijm in de luchtwegen zit, kunt u beter geen medicijnen gebruiken die de hoest onderdrukken. Het hoesten houdt de luchtwegen schoon. Bijna alle luchtweginfecties worden veroorzaakt door een virus. Omdat antibiotica alleen maar tegen bacteriën helpen, worden ze bij luchtweginfecties zelden gegeven. Hoe gaat het verder? Hoesten door verkoudheid gaat binnen twee of drie weken vanzelf over. Vaak zelfs al eerder. Bel de praktijk als de hoest langer duurt of als u of uw kind er andere klachten bij krijgt zoals benauwdheid of (minimaal drie dagen) koorts. Neem ook contact op als u veel pijn heeft bij de ademhaling. Wanneer u langdurig hoest, afvalt of bloed ophoest, is verder onderzoek nodig om te kijken of er mogelijk een andere oorzaak voor het hoesten is of om een ernstige oorzaak uit te sluiten. Heeft u nog vragen? Als u na het lezen van deze brief nog vragen heeft, kunt u daar bij een volgend contact op terugkomen. © Copyright NHG 2003